گزارشی بر داستان و داستان نویسی عنوان کتاب جدید سعید هنرمند است که در 265 صفحه توسط انتشارات جوان کانادا منتشر شده است. کتاب شامل یک پیشگفتار و نُه جستار است که همه درباره ی تئوریهای داستاننویسی یا بررسی چند رمان معروف است. برخی از این جستارها پیشتر در نشریات چاپ شده اند، اما به دلیل همخوانی موضوعی در کنار برخی جستارهای جدید دوباره چاپ شده اند. کتاب را به لحاظ موضوعی میتوان به دو بخش تقسیم کرد. بخش نخست شامل جستارهایی است مربوط به تئوریهای ادبی. جستار نخست به مقایسهی تئوری کهن هندی احساسات پرداخته که در این روزها در غرب اقبال فراوانی یافته است. اگر تئوری بوطیقای ارسطو پایهای بوده است برای بررسی ساختاری داستان، تفکری که در نیمه ی دوم قرن بیستم توسط ساختارگرایان گسترش یافت؛ تئوری هندی گرایش دارد که داستان را بر پایه ی انگیزشهای حسی اش بررسی کند. سعید هنرمند تئوری هندی را در یک بررسی مقایسه ای مطرح میکند و مبانی آن را با نمونه هایی در ادبیات کهن و معاصر نشان میدهد. در ادامه ی همین بحث در جستار دوم به ارتباط زبان با روایت میپردازد. در اینجا به مسئله ی شکل گرفتن و ذخیره ی احساسها در روایت میپردازد و اینکه روایت از این طریق ابزار تولید معنا میشود. نویسنده در دو جستار بعد به بررسی پیساخت (plot) میپردازد و یک جستار هم درباره ی تاثیر گفتمان مدرنیسم بر ساختار رمانهای معاصر فارسی دارد.
در بخش دوم نویسنده به بررسی چهار رمان مشهور غربی و ایرانی میپردازد. هدف از این کار بیشتر ارائه ی رویکردهای مختلف در بررسی است تا نقد خود این رمانها. در این بررسیها هر رمان با پس متنهای روایی اش به مقایسه گذارده شده است. نویسنده در دو جستار نخست این بخش به بررسی دو رمان امریکایی خشم و هیاهو و موشها و آدمها میپردازد و در دو نوشته ی بعد به بررسی کارهای گلشیری و دولت آبادی مینشیند. در دو نوشته ی آخر رمانهای اصلی این دو نویسنده، یعنی شازده احتجاب و کلیدر محور اصلی بحث هستند، اما کارهای دیگر آنها به ویژه در یک چارچوب تاریخی به بحث گذارده شده اند.
فهرست مطالب کتاب چنین است:
پیشگفتار 5
احساسات و کنشگرها ابزارهای مهم شناخت در روایت 7
ارتباط دو سویه ی زبان و روایت 29
پیساخت در داستان 55
تاثیر گفتمان عقبماندگى/ تجدد در ساخت داستانهاى معاصر فارسی 91
چرا پیساخت، روايت، داستان؟ توضيح چند اصطلاح 115
خشم و هیاهو، درک متفاوت از زمان: شگردی مهم در شکل گیری خشم و هیاهو 147
موشها و آدمها: قابیلها و هابیلها 175
گلشيری در برخورد با گفتمان اصلی و بنمايههای داستانهای فارسی 201
واقعیت عریان: نگرشی متفاوت به واقعیت
فرستاده شده توسط نویسنده کتاب
پ.ن. سرکار خانوم نفیسه عشاقی (که امیدوارم اسمتون رو درست تایپ کرده باشم)؛ ما از چاپ نقد های دوستان در وبلاگ مخصوصا به کتاب هایی که پیش از این معرفی شده استقبال می کنیم به شرط این که کمی ساختار یافته تر باشد. در هر صورت از لطف شما ممنونیم.


